Chronische (bacteriële) prostatitis wordt gekenmerkt door aanhoudende of terugkerende symptomen met bevestigde bacteriële infectie in de prostaatklier.
Prostatitis van deze categorie komt niet vaak voor, bij ongeveer 10% van alle gevallen van prostatitis. De vraag of atypische ziekteverwekkers, zoals ureaplasma urealiticum, ontstekingen van de prostaat kunnen veroorzaken, wordt besproken. Ze kunnen in het lichaam van een man aanwezig zijn zonder tekenen van ontsteking of klachten.
Oorzaken van chronische prostatitis
De oorzaken van chronische prostatitis zijn in principe vergelijkbaar met de oorzaken van acute bacteriële prostatitis. Het binnendringen van micro-organismen in de prostaat gebeurt in de meeste gevallen via de urethra - als gevolg van urinereflux in de kanalen van de prostaatklier.
Chronische bacteriële prostatitis ontstaat als gevolg van een inadequate behandeling of een korte behandelingskuur voor acute bacteriële prostatitis.
Symptomen
- Ongemak of pijn - in het perineum, de onderbuik, de lies, het scrotum, de penis, tijdens de ejaculatie
- Veranderingen in het urineren - moeite met urineren, frequent urineren in kleine porties, gevoel van onvolledige lediging van de blaas.
De patiënt kan klagen over een aantal symptomen, of over elk symptoom afzonderlijk. Een stijging van de lichaamstemperatuur is ongebruikelijk (of onbeduidend).
Belangrijk:
Veel mannen associëren erectiestoornissen met prostatitis. Dit wordt vaak vergemakkelijkt door onprofessionele publicaties in de media en reclame voor dubieuze drugs. Het feit dat een erectie zelfs bij volledige verwijdering van de prostaat kan aanhouden (vanwege de aanwezigheid van een kwaadaardige tumor van het orgaan) suggereert dat deze zelf geen rol speelt bij het behouden van een erectie.
Volgens veel gezaghebbende urologen wordt erectiestoornissen bij patiënten met chronische prostatitis veroorzaakt door psychogene en neurotische problemen.
Diagnostiek
Voor de eerste beoordeling wordt een vragenlijst gebruikt - de index van symptomen van chronische prostatitis. Het kan worden gebruikt om de klachten van de patiënt te objectiveren.
De standaardmethode voor het diagnosticeren van prostatitis is het uitvoeren van een test. Dit is een microscopisch en bacteriologisch onderzoek van urinemonsters verkregen uit verschillende delen van het urogenitale kanaal en prostaatsecreties. De monstermethode is echter behoorlijk arbeidsintensief en modificaties van monsters worden nu vaker gebruikt. Een mogelijk alternatief is om het ejaculaat (sperma) te onderwerpen aan microscopisch en bacteriologisch onderzoek, aangezien het ejaculaat voor een deel (minimaal 1/3) uit prostaatsecretie bestaat. Deze methode is comfortabeler voor patiënten, vooral als ze categorisch een rectaal onderzoek of diagnostische massage van de prostaat weigeren om prostaatsecreties te verkrijgen. Het doneren van ejaculaat heeft echter een lagere informatie-inhoud en betrouwbaarheid vergeleken met een monster.
Het indienen van ejaculaat voor bacteriologisch onderzoek is opgenomen in het diagnostisch algoritme voor infecties van de mannelijke geslachtsorganen en bij het onderzoek van een man op onvruchtbaarheid.
De resultaten van laboratoriumtests (algemene urinetest, algemene bloedtest, biochemische bloedtest, spermogram en andere algemene klinische tests) in het geval van chronische prostatitis zijn niet informatief. Hoogstwaarschijnlijk zullen deze tests “normaal” aantonen.
Tijdens een rectaal onderzoek worden bij patiënten met chronische prostatitis niet altijd veranderingen waargenomen die wijzen op een ontstekingsproces in de prostaat. Dat wil zeggen, het is onmogelijk om te vertrouwen op het resultaat van een rectaal onderzoek om chronische prostatitis te diagnosticeren.
Hetzelfde geldt voor echografiediagnostiek: het is onjuist om chronische prostatitis alleen op basis van echografiegegevens te diagnosticeren. De Europese en Amerikaanse Vereniging voor Urologie raadt echografie niet aan om prostatitis te diagnosticeren. Het type uitvoering is in dit geval niet belangrijk via de voorste buikwand - de onderbuik of TRUS - via het rectum. Het is onjuist om aan het einde van een echografisch onderzoek 'chronische prostatitis', 'echografietekenen van chronische prostatitis', 'tekenen van prostatitis' te schrijven. Alleen een uroloog heeft het voorrecht deze diagnose te stellen, die deze vaststelt op basis van klachten, anamnese, laboratoriumonderzoek en – pas na – echografie.
Het meest voorkomende echografieteken waarmee de diagnose chronische prostatitis wordt gesteld, zijn de zogenaamde diffuse veranderingen in de prostaatklier die verband houden met een ontstekingsproces of andere veranderingen in het prostaatparenchym. Dit is een soort fibrotisch proces, de vervanging van normaal prostaatparenchym door littekenweefsel. Er is echter geen correlatie tussen het aantal fibreuze veranderingen in de prostaat en de aanwezigheid van klachten. Met de leeftijd neemt de kans toe dat dergelijke ‘littekens’ in het orgaan verschijnen, maar een man kan zijn hele leven leven zonder enig ongemak in het perineum of de schaamstreek te voelen. Zodra deze veranderingen echter op een echografie worden gedetecteerd, zullen sommige ‘specialisten’ prostatitis diagnosticeren. En sommige mannen zullen het gevoel hebben dat ze echt ernstig ziek zijn, ze zullen naar zichzelf gaan luisteren, ze zullen alle symptomen voelen die op internet worden beschreven.
Bij veel mannen ouder dan 30 jaar kan echografie diffuse veranderingen in de prostaat laten zien. Het fibrotische proces duidt echter niet op de aanwezigheid van prostatitis.
De diagnose van chronische prostatitis wordt vastgesteld op basis van de uitsluiting van andere ziekten van het urogenitale systeem - voornamelijk urethritis, prostaathyperplasie, urethrale strictuur, neurogene urinewegaandoeningen, prostaatkanker, blaaskanker.
Er is geen specifiek beeld voor chronische prostatitis op basis van de resultaten van routineonderzoek.
Behandeling van chronische prostatitis
Antibiotica uit de fluorochinolongroep zijn de optimale antimicrobiële geneesmiddelen voor de behandeling van chronische bacteriële prostatitis. De aanbevolen antibioticakuur bedraagt 4 tot 6 weken. Een dergelijk lang beloop wordt gerechtvaardigd door wetenschappelijke gegevens die wijzen op een afname van de kans op terugval van de ziekte.
Bij vastgestelde seksueel overdraagbare aandoeningen (soa's), zoals chlamydia, wordt een macrolide-antibioticum voorgeschreven.
Er zijn aanwijzingen voor een verminderde ontspanning van de blaashals bij patiënten met chronische prostatitis, wat leidt tot terugvloeiing van urine naar de kanalen in de urethra en ontsteking van het prostaatweefsel en pijn veroorzaakt. Voor dergelijke patiënten worden alfablokkers aanbevolen.
Bij de behandeling van chronische prostatitis is het raadzaam dat patiënten afzien van verleidelijke aanbiedingen om kruidengeneeskunde te gebruiken. Een kenmerk van voedingssupplementen en kruidensupplementen is de instabiliteit van de plantaardige componenten in een deel van de stof; ze kunnen zelfs verschillen in de voorbereiding van dezelfde fabrikant. Bovendien zijn de voordelen van kruidengeneeskunde, vanuit het oogpunt van evidence-based geneeskunde, niet bestand tegen kritiek.
Prostaatmassage, die halverwege de 20e eeuw als basis voor therapie werd gebruikt, blijft dankzij nieuwe wetenschappelijke benaderingen en classificaties tegenwoordig een belangrijk hulpmiddel voor het diagnosticeren van prostatitis, maar niet voor de behandeling ervan. Het is niet nodig om prostaatmassage als therapeutische procedure te gebruiken (het effect is niet bewezen). Er zijn suggesties dat frequente ejaculatie qua eigenschappen vergelijkbaar is met therapeutische prostaatmassagesessies.
Andere methoden waarvan de effectiviteit in slechts één of enkele onderzoeken is bewezen of die nog worden onderzocht, zijn onder meer:
- training van de bekkenbodemspieren - er zijn aanwijzingen voor de effectiviteit van speciale oefeningen voor het verminderen van de symptomen van chronische prostatitis en chronisch bekkenpijnsyndroom;
- acupunctuur - een klein aantal onderzoeken wijst op een voordeel van acupunctuur in vergelijking met placebo bij patiënten met chronische prostatitis;
- extracorporale schokgolftherapie - gebaseerd op de impact van akoestische pulsen met aanzienlijke amplitude op bind- en botweefsel, op grote schaal gebruikt bij de behandeling van ziekten van het bewegingsapparaat, recentelijk gebruikt in de urologie, de effectiviteit ervan wordt onderzocht;
- gedragstherapie en psychologische ondersteuning - aangezien chronische prostatitis geassocieerd is met een lage kwaliteit van leven en de ontwikkeling van depressie, kunnen deze methoden de psychologische toestand van de patiënt verbeteren en sommige symptomen van de ziekte helpen verminderen.
Apart het vermelden waard asymptomatische (asymptomatische) chronische prostatitis. De diagnose wordt meestal gesteld op basis van de resultaten van een histologisch rapport - na een biopsie van de prostaatklier of na een chirurgische behandeling van de prostaat. De frequentie van detectie van ontstekingen in prostaatweefsel varieert van 44% (met prostaatbiopsie) tot 98-100% (na chirurgische behandeling van de prostaat). Wetenschappers hebben gesuggereerd dat de op deze manier geïdentificeerde ontstekingsveranderingen niets meer zijn dan een leeftijdsgebonden fysiologisch kenmerk. Niemand diagnosticeert specifiek deze categorie prostatitis; het is een soort toevallige ontdekking. Het vereist geen behandeling en vereist geen verdere actie van de arts of de patiënt.